Netwerkdiagram zonder tekenwerk: Homelab Atlas brengt je servers in kaart

Of: waarom de plattegrond van je netwerk zelf ook achter slot hoort

Elk klein bedrijfsnetwerk heeft een plattegrond. Meestal zit die in het hoofd van één persoon: de zaakvoerder die er handig in is, of de neef die „iets met computers” doet. Die persoon is altijd op vakantie op de dag dat de NAS het opgeeft. Homelab Atlas wil die plattegrond uit dat hoofd halen en op een scherm zetten, en dat lukt aardig. Alleen is een plattegrond van je netwerk ook precies wat een inbreker als eerste zou tekenen.

Homelab Atlas: een netwerkdiagram dat je zelf host

Kaartjes in plaats van lijntjes

Een homelab is een verzameling computers die iemand thuis laat draaien om zelf diensten te hosten: een NAS voor bestanden, een eigen Nextcloud, een mediaserver, een paar Docker-containers. Bij een zelfstandige of een kleine kmo heet hetzelfde ding gewoon „de server in de berging”. In beide gevallen weet na een jaar niemand nog precies wat waar draait.

Homelab Atlas is een webtoepassing die je zelf installeert en daarna in je browser opent. De site noted.lol, die zelf gehoste software bespreekt, stelde het op 30 oktober 2026 voor. Je maakt een kaartje per machine en hangt er de diensten aan die erop draaien. Het programma schikt alles automatisch in een diagram, met de logo’s van bekende zelf gehoste toepassingen. Per kaartje noteer je de hardware en de verbindingen met andere toestellen. Het resultaat exporteer je als afbeelding, in PNG of SVG, of als projectbestand in JSON.

De ontwikkelaar levert een Docker Compose-bestand, met images voor gewone pc’s (AMD64) en voor ARM64, zodat het ook op een recente Raspberry Pi met een 64-bitsysteem draait. Voor Unraid, Portainer en Dockge staat in de documentatie een eigen installatieweg. Een aparte database is niet nodig.

Opsporen, maar alleen op bevel

Met de hand tekenen is het saaie deel, dus kan Atlas ook zelf zoeken. Een optionele collector vindt de diensten die in Docker draaien. Voor de andere toestellen op het netwerk start je een begrensde scan met Nmap,¹ of je importeert het resultaat van een scan die je al had.

Het interessantste is wat het programma níet doet. Het scant nooit vanzelf en vraagt Docker niet op de achtergrond om nieuws. Alles wat het vindt, staat eerst uitgevinkt: jij kijkt het na en kiest wat op de kaart komt. Dat is trager dan een tool die alles meteen inleest. Het is ook de reden waarom je geen diagram krijgt met de gsm van elke bezoeker die ooit op je wifi zat.

De ontwikkelaar noemt de collector „beperkt”; hoe die beperking precies werkt, staat niet op de overzichtspagina’s. Kijk het na voor je hem aanzet, want wie Docker mag besturen, bestuurt in de praktijk de hele machine. En scan alleen een netwerk dat van jou is. In een gedeeld kantoor of een coworking is het netwerk van de uitbater, en die vraag je eerst om toestemming.

Een kaart, geen radar

Homelab Atlas is geen bewakingssysteem, en het beweert dat ook niet. Het kijkt niet of je containers draaien en past het diagram niet aan als een dienst uitvalt. Het is documentatie: een tekening van hoe alles in elkaar zit, op het moment dat je ze maakte.

Vergelijk het met het evacuatieplan aan de muur van een kantoorgebouw. Dat toont waar de trappen en de nooduitgangen zijn. Brand detecteert het niet; daarvoor hangt er een rookmelder. En wie een muur verplaatst zonder het plan aan te passen, heeft een mooie tekening van een gebouw dat niet meer bestaat. Een netwerkdiagram veroudert op dezelfde manier, alleen sneller: elke nieuwe container is een verplaatste muur.

Waar je kaart echt woont

Hier zit de valkuil waar de ontwikkelaar zelf uitdrukkelijk voor waarschuwt. Atlas bewaart je project automatisch, maar in je browser, niet in de container. Een Docker-volume, het gebruikelijke opslagvak van een container, bevat je diagram dus niet. Wie de server netjes back-upt, back-upt het programma, niet de kaart.

Een paar gevolgen, rechtstreeks uit de documentatie:

• Browsergegevens gewist, kaart weg. Hetzelfde geldt voor een privévenster.
• Andere poort of hostnaam, kaart schijnbaar weg. De browser bewaart gegevens per adres,² dus wie Atlas eerst via localhost opent en later via de naam van de server, begint met een leeg blad.
• Een PNG of SVG is geen reservekopie. Een afbeelding kun je niet terug inladen als bewerkbaar project. Alleen het JSON-bestand kan dat, en daar zitten ook je zelf geüploade logo’s in.

De back-up van je netwerkdocumentatie is dus een handeling: exporteren, en het bestand bij je andere back-ups zetten. Het is het soort taak dat je pas mist als het te laat is.

Geen login, dus geen internet

Homelab Atlas heeft geen accounts en geen wachtwoord. Wie het adres kan bereiken, kan je diagram zien en aanpassen. De standaardinstallatie luistert daarom alleen op de machine waarop Docker draait. De ontwikkelaar raadt aan het daar te houden, of op een vertrouwd lokaal netwerk, en het niet op het internet te zetten.

Dat advies is ernstiger dan het klinkt. Een netwerkdiagram is een lijst van je toestellen, de diensten die erop draaien en de manier waarop ze met elkaar praten. Voor jou is dat documentatie. Voor een aanvaller is het verkenningswerk dat al gedaan is. Wie inbreekt, begint met uitzoeken wat er staat; een Atlas die open op het internet staat, levert dat kant-en-klaar af, met logo’s.

Atlas helpt wel een beetje. Bij het exporteren van een afbeelding staan netwerkgegevens standaard verborgen, en je kunt zelf woorden opgeven die eruit moeten. Handig voor wie een screenshot op een forum zet. Die filter verandert alleen niets aan het JSON-bestand, en ook niet aan tekst in een logo dat je zelf uploadde. Het JSON-bestand is je volledige plattegrond: bewaar het zoals je een sleutelkastje bewaart.

Kmo-Kristof: Ik heb ons hele netwerk getekend in Atlas. Prachtig. Ik zet het online, dan kan mijn neef meekijken als er iets misloopt.

Security-Sofie: Het heeft geen login.

Kmo-Kristof: Niemand kent het adres.

Security-Sofie: Er draaien bots die de hele dag niets anders doen dan adressen proberen.

Kmo-Kristof: Dan stuur ik gewoon een PNG door.

Security-Sofie: Goed plan. Met de netwerkgegevens verborgen, zoals standaard.

Kmo-Kristof: Dus het programma is voorzichtiger dan ik.

Security-Sofie: Daar dienen standaardinstellingen voor.

Geen AI, en dat is nieuws

Op de projectsite staat een lijstje van wat Atlas níet heeft: geen accounts, geen telemetrie, geen oproepen naar AI, geen automatische scans, geen achtergrondpolling. In 2026 is „geen AI” een verkoopsargument geworden; ook ONLYOFFICE haalde de AI uit zijn gratis versies, op vraag van gebruikers. Voor een programma dat de volledige plattegrond van je netwerk kent, is dat geen detail. Een diagram dat nergens naartoe gestuurd wordt, kan ook nergens uitlekken.

Het blijft wel een jong project: versie 0.12, van één GitHub-account, met net geen honderd sterren begin november. De MIT-licentie laat iedereen toe de code over te nemen en verder te ontwikkelen als het project ooit stilvalt. En omdat je kaart in een gewoon JSON-bestand zit, dat je met elke teksteditor kunt openen, ben je je gegevens niet kwijt als je ooit overstapt.

Wat kun je ermee als kmo?

• Teken eerst, scan daarna. Begin met wat je weet, laat de scan aanvullen en kijk elk gevonden item na.
• Exporteer na elke wijziging het JSON-bestand en zet het bij je andere back-ups. Een browser is geen archief.
• Hou het binnen. Op de eigen machine of het lokale netwerk. Moet je er van buitenaf bij, ga dan via een VPN, zoals je ook je NAS op afstand bereikt.
• Behandel het JSON-bestand als een gevoelig document. Wie het heeft, kent je netwerk.
• Verwar documentatie niet met bewaking. Wil je weten wanneer iets uitvalt, dan heb je een ander soort tool nodig.

We begonnen met een plattegrond die alleen in het hoofd van één persoon zat. Met Homelab Atlas zit ze voortaan in de browser van één persoon. Vooruitgang, zeg maar. Echt opgelost is het pas met een geëxporteerd bestand op een plek waar een collega het vindt, en een vreemde niet.