AI overal in ONLYOFFICE 10, maar alleen als je er zelf om vraagt

Of: het verschil tussen een minibar op slot en een kamer zonder minibar

Begin september schreef LibreOffice dat „geen AI” voortaan een functie is. Microsoft rekent vanaf 2 november 2026 het zwaardere werk van Copilot per gebruik aan, en zet dat voor kleine bedrijven standaard aan. ONLYOFFICE 10, dat op 10 oktober 2026 verscheen, kiest geen kant. Het zet AI in elke editor, en haalt ze er in dezelfde versie weer uit, tenzij je erom vraagt.

AI in ONLYOFFICE 10: wat er verandert

Een AI-tabblad in elke editor

ONLYOFFICE is een opensource kantoorpakket met een teksteditor, een rekenblad, presentaties en een pdf-editor. Het bestaat als clouddienst, als software voor een eigen server en als gratis app voor Windows, macOS en Linux, en volgens het bedrijf gebruiken meer dan 21 miljoen mensen het. Versie 10.0 brengt zo’n 50 nieuwe functies. De opvallendste zit in een nieuw tabblad: AI Tools.

Dat tabblad bevat een chat en kant-en-klare opdrachten die de inhoud van het geopende bestand kennen. Wat ze doen, hangt af van de editor:

• tekst: samenvatten, herschrijven of eenvoudiger maken, vertalen, nalezen, de kernpunten aanduiden, een inhoudstafel en een titel voorstellen, de opmaak verzorgen;
• rekenblad: formules maken en uitleggen, trends zoeken, prognoses en draaitabellen bouwen, rommelige gegevens opschonen, uitschieters markeren, ontbrekende waarden invullen;
• presentaties: een structuur en titels voorstellen, opsommingen schrijven, sprekersnotities en ideeën voor beelden aanreiken;
• pdf: vragen stellen over het document, het in één klik samenvatten, er een mail uit opstellen en gevoelige informatie onleesbaar maken.

Je kunt ook eigen opdrachten maken. ONLYOFFICE onderscheidt snelle acties, voor een eenmalige klus zoals de toon van een tekst aanpassen, en assistenten, die blijven meelezen en reageren op wat je verandert. Die twee werken voorlopig alleen in de teksteditor. Prompts die je vaak gebruikt, bewaar je in de chat.

De rest van de versie is minder spectaculair, maar wel nuttig. Je kunt de cursor van een collega volgen terwijl jullie samen aan een tekst werken, rekenbladen opnieuw opslaan in het oude XLS-formaat, verborgen metadata uit een pdf halen en dia’s exporteren als GIF of als video.

En dan haalt het de AI er weer uit

Het opmerkelijke staat lager in de aankondiging. In de opensourceversies is de ingebouwde AI verwijderd, „als antwoord op feedback van gebruikers”. De changelog van de desktopapp zegt het droger: de AI-plugin is uit het standaardpakket gehaald en wordt voortaan als add-on geïnstalleerd. Op de startpagina staat een knop om de module te downloaden, met daarna Accept & Install. In de instellingen staat er een om ze weer te verwijderen.

Dat lijkt een kleine verschuiving, want volgens ONLYOFFICE stond de AI standaard al uit. Het bedrijf bouwt sinds 2023 een AI-plugin, eerst voor ChatGPT, sinds december 2024 voor een rits aanbieders en voor lokale modellen. In een blogpost van juli 2026 schreef het nog dat de AI-functies „standaard uitgeschakeld” zijn. Toch vroeg een gebruiker in november 2025 op het forum hoe hij de AI- en DeepL-plugins kwijtraakte: „Ik wil ze niet.” Het officiële antwoord: twee mappen met onleesbare namen verwijderen en de app herstarten.¹

Het verschil is dat tussen een minibar op slot en een kamer zonder minibar. De minibar op slot kost je niets zolang je hem niet opent. Maar hij staat er wel. Hij zoemt ’s nachts, hij neemt plaats in, en je moet het slot vertrouwen. Een slot is ook maar een mechaniek dat kan haperen: in de lijst van 35 lekken die versie 10.0 dicht, staat er een in het naamveld waarmee je een AI-assistent aanmaakt. Code die er niet is, kan geen lek hebben.

In de nieuwe kamer staat geen minibar. Er staat een bel op de balie van de receptie. Wie iets wil drinken, belt. Wie het beu is, laat het weer weghalen.

Wie het model kiest, en waar je documenten heen gaan

Wie toch belt, moet kiezen wat er gebracht wordt. Dat hangt af van hoe je ONLYOFFICE gebruikt:

• in de cloud schakel je de AI-dienst van ONLYOFFICE in via OpenRouter, een dienst die je vragen doorstuurt naar modellen van verschillende aanbieders, en je betaalt met tegoed dat je vooraf in een portefeuille zet;
• op een eigen server koppel je elk model dat je wil, ook een model dat lokaal draait, en je kunt een standaardmodel kiezen en per taak een ander aanduiden;
• in de desktopapp kies je na de installatie van de module onder meer ChatGPT, Claude, Mistral, Gemini, Groq, xAI of DeepSeek, of een lokaal model via Ollama, LM Studio of GPT4All.

In hoteltermen: in de cloud bestel je bij de roomservice en betaal je vooraf. Met een lokaal model breng je je eigen drank mee, en die verlaat je kamer niet. Bij elke andere keuze verlaat je document het bedrijf, en hangt het van de voorwaarden van die aanbieder af wat ermee gebeurt. Het is het soort keuze dat je niet overal krijgt. Bij Copilot kun je je bijvoorbeeld niet afmelden voor de menselijke beoordelaars die je foto’s zien.

LibreOffice somde in zijn blogpost van 3 september 2026 de voorwaarden op waaraan een AI-functie moet voldoen voor ze in de standaardinstallatie mag. Twee ervan: ze moet „installeerbaar en verwijderbaar zijn, en afwezig in de interface voor wie ze niet wil gebruiken”, en „geen inhoud mag de computer verlaten zonder toestemming”. ONLYOFFICE 10 voldoet op de desktop aan de eerste. Aan de tweede alleen als je een lokaal model kiest, of bewust een aanbieder koppelt.

Dus. LibreOffice wil geen AI in de standaardinstallatie. ONLYOFFICE heeft sinds versie 10.0 geen AI in de standaardinstallatie. Ze komen op hetzelfde uit, met een heel andere persmededeling.

Voor de gratis gsm-apps is het verhaal minder duidelijk. Daar meldt het persbericht juist een AI-assistent met nieuwe aanbieders, waaronder Grok en DeepSeek, en AI die formulieren voor je invult. Of je die kunt weglaten, zegt ONLYOFFICE niet. Een gebruiker die in december 2025 op het forum vroeg hoe hij de AI uit de Android-app haalde, kreeg te horen dat zijn vraag in het interne systeem genoteerd was.

Kmo-Kristof: Goed nieuws. Onze kantoorsoftware heeft geen AI meer.

Security-Sofie: Ze heeft net AI in elke editor gekregen.

Kmo-Kristof: Ja, maar ik heb die module niet geïnstalleerd.

Security-Sofie: Dan heb je geen AI.

Kmo-Kristof: En als ik ze wel installeer?

Security-Sofie: Dan kies je naar wie je documenten gaan. Naar een Amerikaanse aanbieder, een Franse, een Chinese, of naar de computer onder je bureau.

Kmo-Kristof: De computer onder mijn bureau maakt veel lawaai.

Security-Sofie: Dat is het geluid van klantgegevens die thuisblijven.

Wat het betekent voor je zaak

Wie ONLYOFFICE gebruikt, of overweegt, heeft deze maand een paar dingen te doen. Of net niet.

• Werk de desktopapp bij, maar lees eerst de waarschuwing. Versie 10.0 is volgens ONLYOFFICE een volledig herbouwde app: sommige instellingen gaan niet mee, en je moet opnieuw inloggen bij je clouddiensten. Gebruikte je de AI-plugin, dan installeer je de module opnieuw via de startpagina.
• Werk je eigen server bij. Document Server 10.0.0, de versie voor een eigen server, staat sinds 12 oktober 2026 op GitHub. De lijst van gedichte lekken is lang: fouten bij het omzetten van oude Word- en Excel-bestanden, JavaScript in pdf’s dat werd uitgevoerd, een omweg rond de afgeschermde omgeving van macro’s.² Wie ONLYOFFICE via Nextcloud gebruikt, houdt ook een geschil tussen beide in de gaten.³
• Kies het model zoals je een leverancier kiest, want dat is het. Een lokaal model houdt je documenten binnen, maar vraagt een stevige computer. Een model in de cloud is een nieuwe partij die je documenten leest. Zodra er persoonsgegevens in staan, valt dat onder de AVG, en het hoort in je AI-beleid voor de kmo.
• Wees voorzichtig met de bèta. Volgens de changelog kan de nieuwe module AI Tools (bèta) ook PowerShell- en Bash-commando’s uitvoeren: opdrachten aan het besturingssysteem zelf. Of ze eerst om toestemming vraagt, staat niet in de aankondiging. Een AI die commando’s uitvoert, test je beter eerst op een andere computer dan die met je boekhouding.
• Doe niets als je niets wil. Wie geen AI wil, hoeft voortaan niets te doen. Dat is nieuw.

Een bel op de balie

LibreOffice zegt dat geen AI een functie is. ONLYOFFICE zegt dat AI een functie is, in elke editor. Met ONLYOFFICE 10 leveren ze nu allebei een standaardinstallatie zonder AI af. De belangrijkste functie van ONLYOFFICE 10 is dus misschien niet het tabblad AI Tools, maar de knop Uninstall in de instellingen. Het is het soort knop dat je pas waardeert als je hem ergens anders vergeefs hebt gezocht.