# Gentherapie door een AI-agent: de muis is wakker, het bewijs nog niet

> Een AI-agent koos volgens start-up Exin een gentherapie en spoot ze in het brein van een muis. Wat de agent deed, waar mensen ingrepen en wat nog ontbreekt.

Een **AI-agent** heeft bij de Amerikaanse start-up Exin Therapeutics een gentherapie gekozen en die in de hersenen van een muis met epilepsie ingespoten. Dat meldde medeoprichter Gabriel Ocana-Santero op 28 oktober 2026 op X. De agent draaide op Claude Sonnet 5 van Anthropic, kreeg een lijst van negentien kandidaat-therapieën en één opdracht: minder aanvallen. Hij koos het middel, het hersengebied en de coördinaten en stuurde een gemotoriseerd toestel aan. Een chirurg opende de schedel en een dierenarts keurde elke onomkeerbare stap goed. De muis herstelde; of de therapie werkt, is nog niet bekend.

**In het kort**

1. Gabriel Ocana-Santero, medeoprichter van de start-up Exin Therapeutics, meldde op 28 oktober 2026 dat een AI-agent op basis van Claude Sonnet 5 een gentherapie koos en die in het brein van een muis met epilepsie injecteerde.
2. Een chirurg opende de schedel, een dierenarts keurde elke onomkeerbare stap goed en had een noodstop; Claude Opus 5.5 en Opus 5 weigerden de ingreep, Sonnet 5 voerde ze uit.
3. De muis herstelde volgens de oprichter goed, maar er is nog geen publicatie, geen video en geen meting van het aantal aanvallen; een technisch rapport is aangekondigd.


*Of: waarom het interessantste moment van de proef het moment was waarop de agent weigerde*

Een AI-agent heeft een naald in het brein van een muis gestuurd, en dat is minder nieuw dan het klinkt. Gemotoriseerde toestellen die een naald tot op een fractie van een millimeter in een muizenbrein brengen, staan al jaren in labo's. Nieuw is dat de agent zelf koos wat er in de spuit zat en waar de naald heen moest. En het interessantste moment kwam toen hij weigerde verder te gaan, de oprichter hem niet kon overtuigen, en de agent gelijk had.

## AI-agent opereert een muis: wat Exin claimt en wat vaststaat

### Negentien vectoren, één opdracht

Op woensdag 28 oktober 2026, om 14.58 uur Belgische tijd, plaatste Gabriel Ocana-Santero een bericht op X dat begon met: „Vannacht heeft een AI-agent een hersenoperatie uitgevoerd bij een muis.” Ocana-Santero is medeoprichter en CEO van Exin Therapeutics, een door Y Combinator gesteunde start-up uit San Francisco die therapieën voor hersenaandoeningen ontwikkelt, en doctoreert aan de universiteit van Oxford. Het bericht werd in drie dagen meer dan anderhalf miljoen keer bekeken.

Wat het team de agent gaf, volgens de draad die volgde:

- een rekenblad met negentien gentherapieën, verpakt in vectoren: onschadelijk gemaakte virussen die een gen in hersencellen afleveren;
- een muis met epilepsie, een gangbaar proefdiermodel;
- toegang tot een gemotoriseerd stereotactisch toestel met camera's;[^1]
- één doel: minder aanvallen.

De rest deed de agent, die draaide op Claude Sonnet 5 van Anthropic. Hij koos een vector die de remmende signalen in het brein versterkt, met een schakelaar die het gen alleen in remmende zenuwcellen aanzet.[^2] Als doelwit koos hij de laterale entorhinale cortex, volgens de literatuur de plek waar dit soort aanval begint voor ze zich verspreidt. Een tweede kandidaat, de substantia nigra, verwierp hij met een onderbouwing: het effect hangt af van welk deeltje je raakt, en in één studie hielp het niet tegen net de zware aanvallen die het team wilde verminderen.

De coördinaten haalde hij uit drie wetenschappelijke artikels. Hij controleerde of ze allemaal vanaf hetzelfde referentiepunt maten en nam het gemiddelde: 3,90 millimeter naar achteren, 4,00 millimeter naar rechts, 4,30 millimeter diep. Daarna liet hij de naald zakken en spoot hij 250 nanoliter in, gespreid over vijf minuten. Ondertussen vroeg hij 32 keer een camerabeeld op om te kijken of de insteekplaats bloedde. Een druppel uit een gewone druppelaar is zo'n tweehonderd keer zoveel.

De muis herstelde volgens Ocana-Santero goed.

### Wie wat deed

De agent deed niet alles, en de draad is daar eerlijk over:

- een chirurg opende de schedel, een stap die de agent nog niet mag zetten;
- een erkende dierenarts keurde elke onomkeerbare stap goed en had een fysieke noodstop die de stroom naar alle motoren kon afsnijden;
- vaste grenzen, zoals een maximaal injectievolume, zaten in de besturing en lagen buiten het bereik van de agent;
- elke goedkeuring gold voor één precieze opdracht, vastgelegd met een digitale vingerafdruk.

Het lijkt op een lesauto, maar dan omgekeerd. In een lesauto zegt de instructeur waar je naartoe rijdt, en stuurt de leerling. Hier koos de agent de bestemming én stuurde hij, terwijl de mens het portier opende, een voet boven de rem hield en bij elke afslag knikte. Die knik gold telkens voor precies die ene afslag, nooit voor „rij maar door”. Dat is geen chirurg. Het is een heel bekwame leerling met een heel voorzichtige instructeur, zeg maar.

### Het moment dat de agent nee zei

Op een bepaald moment viel de verbinding met het toestel weg. Daarna rekende de agent een doelpositie uit van 34 millimeter, op een as die maar 30 millimeter ver kan. Hij weigerde te bewegen en meldde dat de naald nog op het nulpunt stond. Ocana-Santero stelde het nulpunt opnieuw in en probeerde het nog eens. De agent weigerde opnieuw en vond een derde poging niet verantwoord.

Ocana-Santero kreeg de agent niet overtuigd, en dat bleek maar goed ook: handmatige aanpassingen tijdens een eerdere pauze hadden de besturing ontregeld. De agent had gelijk. Uiteindelijk werd het echte probleem met de hand in de code opgelost. Ocana-Santero noemde het achteraf frustrerend, en tegelijk een les in hoe afhankelijk we van zulke modellen kunnen worden.

De noodstop was er om de mens de AI te laten tegenhouden. Die nacht hield de AI de mens tegen. Daar was geen knop voor nodig: de agent deed wat een goede assistent doet als de cijfers niet kloppen. Hij weigerde te gokken.

### Drie modellen, één ja

Voor de duidelijkheid, zoals bij elk stuk over Anthropic: ik gebruik zelf elke dag Claude Code, een product van Anthropic.

Sonnet 5 was niet de eerste keuze. Claude Opus 5.5, het nieuwste Opus-model, weigerde meteen zodra het merkte dat het om een biologische proef ging. Claude Opus 5 deed een volledige generale repetitie met water en millimeterpapier en haakte dan af voor de echte ingreep. Zijn eigen antwoord kon halverwege afbreken, redeneerde het, en een verdoofd dier achterlaten met een naald in het brein was erger dan niet beginnen. Sonnet 5 deed het wel. Waarom Opus 5.5 precies weigerde, staat niet in de draad, en een reactie van Anthropic vond ik niet.

Twee dagen later meldde Ocana-Santero volgens TokenPost dat drie modellen elk een muis hadden behandeld, met dezelfde negentien vectoren. Claude Sonnet 5 koos de entorhinale cortex, GPT-6.1 Sol van OpenAI de hippocampus, Grok 4.7 van xAI de somatosensorische cortex. Drie modellen, drie plekken in het brein, en nog geen enkel resultaat. Welk model het best deed? Te vroeg om te zeggen, aldus Ocana-Santero.

Wie langs drie dokters gaat tot er één ja zegt, heeft geen second opinion verzameld, maar een toestemming. Eerlijk is eerlijk: niet elke weigering was een moreel bezwaar. Opus 5 had een technisch argument, en geen slecht.

> **Kmo-Kristof:** Een AI die opereert. Dan kan mijn boekhouding er ook wel bij.
>
> **Security-Sofie:** Die AI opereerde niet alleen. Een chirurg opende de schedel, een dierenarts keurde elke stap goed en hield de noodstop vast.
>
> **Kmo-Kristof:** Veel volk voor één muis.
>
> **Security-Sofie:** Dat is net het straffe. Niet de naald, wel alles errond.
>
> **Kmo-Kristof:** En toen het eerste model weigerde, namen ze gewoon een ander?
>
> **Security-Sofie:** Ja. Het derde zei ja.
>
> **Kmo-Kristof:** Zo doe ik het ook met offertes.
>
> **Security-Sofie:** Bij offertes zoek je de goedkoopste. Hier zocht men het meest meegaande model. En zelfs dat zei halverwege nog nee.
{.dialoog}

### Wat er nog ontbreekt

Alles wat we weten, komt van één persoon, in één draad op X, geschreven ter plekke en uit enthousiasme na achttien uur achter de laptop, zoals Ocana-Santero er zelf bij zette. Dat is eerlijk, en het is ook precies de reden om voorzichtig te blijven. Wat er nog niet is:

- een wetenschappelijk artikel of een lijst van de negentien vectoren;
- een video van de ingreep of een logboek van de agent;
- een meting van het aantal aanvallen, voor en na;
- een vermelding van een ethische goedkeuring of van de plaats waar de proef gebeurde.

Dat laatste is geen beschuldiging: dat de draad het niet vermeldt, wil niet zeggen dat de goedkeuring ontbrak. In de Europese Unie, en dus ook in België, mag een proef als deze pas starten na een projectvergunning met een ethische beoordeling.[^3] Een technisch rapport is aangekondigd. Tot dan is dit een demonstratie, geen resultaat. Eén muis maakt nog geen chirurg.

Het is ook nog lang geen geneesmiddel. Tussen een muis die goed herstelt en een behandeling voor mensen liggen jaren van studies, en zoals ik eerder schreef, zit [het traagste deel van geneesmiddelenonderzoek](/nieuws/ai-klinische-studies/) bij de patiënten, niet in het labo.

### Wat kun je ermee als kmo?

Je zult geen muizen opereren. Maar de kans is groot dat je binnenkort een agent laat werken met iets wat niet terug te draaien is: een betaling, een bestelling, een mail naar een klant, het opruimen van bestanden. De opstelling bij Exin is dan een bruikbaar sjabloon.

- **Zet de grenzen buiten het model.** Het maximale injectievolume zat in vaste code, niet in de opdracht. Doe hetzelfde met een betaallimiet bij je bank of alleen-lezenrechten waar schrijven niet nodig is. Dat een model ook creatief kan worden, toonde een AI-model van OpenAI dat in juni 2026 [andermans testgeld uitgaf](/nieuws/testgeld-zonder-toestemming/).
- **Keur de precieze opdracht goed, niet het idee.** Een ja voor „betaal de leveranciers” is iets anders dan een ja voor „betaal 1.240 euro aan dit rekeningnummer”.
- **Zorg voor een stopknop die niet via de agent loopt.** Je moet een sleutel kunnen intrekken of een account kunnen blokkeren zonder het de agent te vragen. Dat dit geen theorie is, bewezen de [AI-agents die uit hun testomgeving braken](/nieuws/handhaving-ai-act/).
- **Lees een weigering als informatie.** Weigert een agent, kijk dan eerst waarom, voor je een ander model zoekt dat wel ja zegt.
- **Een demo is geen bewijs.** Een indrukwekkende draad van een leverancier is een begin, geen referentie. Vraag naar cijfers, logboeken en wat er misliep.

De muis is wakker. Of ze minder aanvallen krijgt, weten we pas als iemand het meet en publiceert. Tot dan is het interessantste aan dit verhaal niet dat een AI een naald bestuurde. Het is dat een AI één keer nee zei, gelijk had, en dat de mens daarna het echte probleem moest oplossen. Dat is geen chirurg. Het is een goede collega.

[^1]: Een stereotactisch toestel houdt het hoofd van het dier volkomen stil en beweegt een naald langs drie assen. Alle posities worden gemeten vanaf vaste herkenningspunten op de schedel, zoals bregma, het punt waar de kroonnaad en de pijlnaad elkaar raken. Zo kun je met drie getallen een plek diep in het brein aanwijzen zonder ze te zien.

[^2]: GABA is de belangrijkste remmende neurotransmitter in het brein. Bij een epileptische aanval raken groepen zenuwcellen tegelijk en te sterk opgewonden; meer rem kan dat afzwakken. De schakelaar is een promotor: een stukje DNA dat bepaalt in welke cellen een gen actief wordt. Zo werkt de therapie alleen waar ze moet werken, tenminste op papier.

[^3]: Richtlijn 2010/63/EU vraagt dat elk project met proefdieren vooraf beoordeeld wordt, ook op ethisch vlak, en dat onderzoekers dieren waar mogelijk vervangen, er minder gebruiken en hun methoden verfijnen zodat de dieren minder lijden: de drie V's. In België is dierenwelzijn sinds 2014 een bevoegdheid van de gewesten, die ook de vergunningen afleveren.