VPN uitgelegd: werking, nut en grenzen voor zelfstandigen en kmo's
Een VPN (virtual private network) legt een versleutelde verbinding tussen je toestel en een server, en stuurt je internetverkeer via die server verder. Voor een zelfstandige of kmo dient dat voor twee verschillende dingen: je verkeer afschermen op een netwerk dat je niet vertrouwt, of van buitenaf veilig bij het netwerk van je zaak komen. Deze gids legt uit hoe een VPN werkt, wanneer je er een nodig hebt, wat hij beschermt, waar zijn bescherming stopt en wat de wet in België erover zegt.
Of: de drie vragen die je stelt voor je iets koopt
Voor je beslist over een zakelijke VPN, loont het om drie vragen te kunnen beantwoorden. Wat doet zo’n ding met je verbinding? Welk probleem van je zaak lost het op? En waar houdt de bescherming op? Wie die drie kent, laat zich minder snel iets verkopen dat hij niet nodig heeft, en mist minder snel iets dat hij wel nodig had. De techniek zelf is niet nieuw: een virtual private network bestond al lang voor de eerste reclame ervoor op YouTube verscheen.
Hoe een VPN werkt en wat hij beschermt
Het mechanisme past in drie zinnen. Je toestel versleutelt alles wat het verstuurt en stuurt het naar één server. Die server ontsleutelt het en zet het op het internet, met zijn eigen IP-adres als afzender. Wie tussen jou en die server meekijkt, het hotelnetwerk of je internetprovider, ziet alleen een versleutelde stroom naar dat ene adres.
Een VPN is een paraplu. Hij houdt tegen wat van boven komt: wie op hetzelfde wifi-netwerk zit of bij je provider meekijkt, kan niet lezen wat er door de verbinding gaat. Hij houdt niet tegen waar je zelf in stapt. Een phishingmail komt gewoon door de tunnel, net als een bijlage met malware. Een gestolen wachtwoord werkt even goed met als zonder VPN. En de websites waar je inlogt, weten nog altijd wie je bent, want je hebt het ze net zelf verteld.
Duw het beeld één stap verder. Iemand houdt de paraplu vast. Bij een VPN-dienst is dat de aanbieder: zijn server ziet met welke diensten je verbinding maakt. Daarom telt de vraag wie die aanbieder is meer dan de vraag hoe sterk zijn versleuteling is. Die is bij de bekende protocollen, zoals WireGuard, OpenVPN en IPsec, zelden het zwakke punt.
Dan is er nog de vraag welke paraplu. Een VPN-dienst, zoals Mullvad, NordVPN of Proton VPN, stuurt je verkeer via zijn servers het internet op. Hij beschermt je onderweg en verbergt je IP-adres. Een VPN naar je eigen netwerk, op een firewall, een router of een NAS, brengt je van buitenaf binnen bij je bestanden en programma’s. De eerste is een abonnement. De tweede zit vaak al in een toestel dat in je kantoor staat. Zakelijke pakketten zoals Proton VPN for Business zitten er een beetje tussenin.
Kmo-Kristof: Ik heb sinds vorige maand een VPN. Ben ik nu veilig?
Security-Sofie: Waartegen?
Kmo-Kristof: Tegen hackers.
Security-Sofie: Tegen wie op het wifi-netwerk van de koffiebar meekijkt, ja. Tegen de mail van „je bank” die je gisteren hebt geopend, nee.
Kmo-Kristof: Die heb ik wel aangeklikt.
Security-Sofie: Dan was de verbinding met de valse site uitstekend versleuteld.
Wat volgt, zijn negen korte gidsen. Elk beantwoordt één vraag die een zaakvoerder zich stelt voor hij beslist.
Wat er onderweg met je pakketjes gebeurt
Waar je verkeer naartoe gaat, wie het onderweg ziet en wat er gebeurt in de halve seconde na het klikken op „verbinden”: de weg van je datapakketten, zonder wiskunde.
Nodig of niet?
Voor veel kleine zaken is de eerlijke vraag niet welke VPN, maar of. De situaties waarin een VPN echt iets oplost, en die waarin hij vooral geruststelt, staan bij een VPN nodig of niet.
Twee producten, één naam
Een VPN-dienst brengt je naar buiten, een bedrijfs-VPN brengt je naar binnen. Wie het ene koopt terwijl hij het andere nodig heeft, merkt het pas als het niet werkt. Het onderscheid staat bij een VPN-dienst of bedrijfstoegang, en het loopt door deze hele gids.
Aan of uit?
Een VPN die je zelf moet aanzetten, staat op het verkeerde moment uit. Wanneer je je VPN laat aanstaan, en wat Windows, Android en Apple daarvoor voorzien, lees je daar.
Onzichtbaar is iets anders
„Anoniem surfen” staat op veel verkooppagina’s. Waarom een VPN je minder zichtbaar maakt maar niet onherkenbaar, en waarin het Tor-netwerk verschilt, staat bij een VPN en anonimiteit.
De lichtere neef
Een proxy lijkt op een VPN, maar versleutelt niets en werkt per programma. Waar je hem in een zaak toch tegenkomt, lees je bij een proxy naast een VPN.
Je adres op het internet
Wat je publieke IP-adres over je zaak verraadt, waarom het een persoonsgegeven is, en wanneer een zaak juist een vast adres wil, staat bij je publieke adres afschermen.
Het slotje in je adresbalk
Bijna alle websites versleutelen hun verkeer vandaag zelf. Wat er dan nog overblijft voor een VPN, lees je bij wat HTTPS al afschermt.
Mag dat eigenlijk?
Een VPN gebruiken is in België legaal, maar maakt niets legaal wat het anders niet is. De feiten, met de bronnen van de FOD Economie en de Kansspelcommissie, staan bij VPN’s en de Belgische wet.