Risico's van openbare wifi in 2026: wat HTTPS al oplost en wat niet

Of: waarom de gevaarlijkste wifi die met de vertrouwde naam is

Ja, openbare wifi is voor het meeste werk veilig genoeg, op voorwaarde dat je weet op welk netwerk je zit. Wie veilig onderweg wil werken, heeft vooral baat bij het besef dat de inhoud van zijn verkeer al versleuteld is. De Electronic Frontier Foundation schreef in januari 2020 al dat het advies om openbare wifi te mijden grotendeels achterhaald is, omdat grote websites hetzelfde versleutelen, op welk netwerk je ook zit.

Wat overblijft, zijn vier concrete risico’s: een vals netwerk met de naam van de zaak, een netwerk dat meekijkt welke diensten je gebruikt, DNS-verzoeken die open over het netwerk gaan, en andere toestellen die je laptop kunnen bereiken. Tegen de eerste drie helpt een VPN. Tegen de vierde helpen je instellingen.

Is openbare wifi veilig? De risico’s die in 2026 overblijven

Wat HTTPS al oplost

Tot een jaar of vijftien geleden was openbare wifi een buffet. In 2010 liet de browserextensie Firesheep zien hoe eenvoudig je op een open netwerk de sessies van anderen kon overnemen bij sites die niet versleutelden. Daarna stapten de grote diensten massaal over op HTTPS, en certificaten werden gratis.

Vandaag zit wat je verstuurt in een verzegelde envelop. Een boekhouder die in het station een btw-aangifte nakijkt, stuurt zijn wachtwoord en de cijfers versleuteld naar de dienst. Wie op hetzelfde netwerk zit, ziet versleutelde gegevens, geen aangifte.

Wat het netwerk nog wel ziet

HTTPS beschermt de inhoud, niet de omslag. Volgens de gids van de EFF over VPN’s zien partijen onderweg doorgaans welke domeinnamen je bezoekt en wanneer, ook al zien ze de pagina’s en berichten zelf niet. Daar komen DNS-verzoeken bij: voor elke verbinding vraagt je toestel waar een domeinnaam woont, en zonder versleutelde DNS gaat die vraag in klare tekst over het netwerk.

Voor de meeste mensen is dat geen ramp. Voor een therapeut die vanuit een koffiebar zijn agenda beheert, of een kmo die een overname voorbereidt, kan de lijst bezochte domeinen al meer vertellen dan gewenst.

Het valse netwerk met de echte naam

Het klassieke risico is niet de echte wifi van het café, maar een tweede netwerk met bijna dezelfde naam, opgezet door iemand met een laptop in de hoek. Safeonweb, de campagne van het Centrum voor Cybersecurity België, raadt aan de exacte netwerknaam aan het personeel te vragen en bij voorkeur een beveiligd netwerk te kiezen.

Twee gewoontes helpen meer dan elke app:

1. Laat je toestel niet automatisch verbinden met open netwerken, en verwijder netwerken die je niet meer gebruikt.
2. Wordt je op een onverwachte pagina gevraagd opnieuw in te loggen bij Microsoft 365, Google of je bank, stop dan. Echte diensten vragen dat niet omdat je van wifi wisselde.

Je laptop als open deur

Op een openbaar netwerk zit je in hetzelfde lokale netwerk als de andere gasten. Staan bestandsdeling of netwerkdetectie aan, dan is je laptop voor hen zichtbaar. Windows 11 zet een nieuw netwerk standaard op het profiel Openbaar, en volgens Microsoft is je pc dan verborgen voor andere toestellen en kun je hem niet gebruiken om bestanden en printers te delen. Laat dat profiel staan, ook als het netwerk vertrouwd aanvoelt.

Updates horen bij hetzelfde verhaal. Een lek dat alleen vanaf het lokale netwerk te misbruiken is, dicht je met een update, niet met een VPN.

Wanneer een VPN wel het verschil maakt

Een VPN steekt al je verkeer, ook de DNS-verzoeken, in een tunnel naar de server van je VPN-dienst. Het lokale netwerk ziet dan alleen nog dat je met die server praat. Dat is nuttig op een netwerk dat je niet vertrouwt, en zeker als je software gebruikt die niet alles versleutelt.

Hij is wel geen wondermiddel. Met de techniek TunnelVision (CVE-2024-3661) kan iemand op hetzelfde netwerk verkeer buiten de tunnel laten lopen, tenzij je VPN-app daartegen beschermd is. En een VPN houdt geen nagemaakte inlogpagina of besmette bijlage tegen.

Kmo-Kristof: Dus ik mag weer gewoon op de wifi van het station?

Security-Sofie: Op de wifi van het station, ja. Op die van het station met een extra uitroepteken in de naam, liever niet.

Hotels zijn een geval apart

In een hotel komt er een inlogpagina bij, en die botst vaak met je VPN. Hoe je dat oplost zonder lang onbeschermd te zijn, lees je bij inloggen op het hotelnetwerk.

Een netwerk vol collega’s van niemand

In een coworking of op een beurs deel je niet alleen de verbinding, maar vaak ook het wachtwoord met iedereen in de zaal. Wat dat verandert, staat bij wifi delen in een coworking.

Of toch gewoon je eigen data

Binnen de EU kost mobiele data je meestal niets extra, en dan is de vraag of je openbare wifi wel nodig hebt. De afweging lees je bij kiezen tussen 4G en wifi.