Een VPN instellen op al je toestellen en de gewone problemen oplossen
Een VPN instellen kan op twee manieren. De eenvoudigste is de app van een VPN-dienst: je installeert ze, logt in en kiest een server. De tweede is een profiel dat je werkgever, je IT-partner of je eigen server levert, met een serveradres, een protocol zoals IKEv2, L2TP/IPsec of WireGuard, en inloggegevens of een certificaat. Windows 11, macOS, iOS en Android hebben elk een ingebouwde VPN-client, maar die kent niet elk protocol. Deze gids legt per toestel uit hoe het werkt, welk protocol je kiest, wat split tunneling en een kill switch doen, en hoe je een VPN oplost die niet verbindt of traag is.
Of: waarom het moeilijkste deel vaak het serveradres is
Je hebt een zakelijke VPN voor je zaak gekozen, of je IT-partner heeft je een mail gestuurd met een serveradres, een gebruikersnaam en iets wat hij een „gedeelde sleutel” noemt. Nu moet het nog werken: op je laptop, op de Mac van je vennoot, op je iPhone en op de Android-gsm van de collega die altijd onderweg is. Elk besturingssysteem heeft daar een vaste plek voor, en Microsoft beschrijft de stappen voor Windows in een handvol regels. Alleen spreekt niet elk systeem elk protocol, en daar loopt het meestal vast.
Een VPN instellen: twee wegen naar dezelfde tunnel
Denk aan twee manieren om een gebouw binnen te raken. In een hotel krijg je aan de balie een badge die al geprogrammeerd is: je houdt hem tegen de deur en je bent binnen. Dat is de app van een VPN-dienst. De dienst heeft alles vooraf ingesteld, de app kiest zelf een protocol en een server, en jij logt alleen in.
De andere manier is een sleutelkastje met een code. Je werkgever geeft je het adres, de code en soms een fysieke sleutel, en jij tikt alles zelf in. Dat is een VPN-profiel dat je handmatig invult in de instellingen van Windows, macOS, iOS of Android. Het werkt met de sloten die het besturingssysteem al heeft, maar alleen als het slot van het juiste type is. Een WireGuard-sleutel past niet in een IKEv2-slot, hoe hard je ook duwt.
Er is ook een middenweg, en die is eigenlijk de handigste. Je werkgever stuurt een vooraf geprogrammeerde sleutel: een configuratiebestand of een profiel. Op een Mac volstaat het volgens Apple om dubbel te klikken op zo’n bestand; op een iPhone installeer je een configuratieprofiel; in een bedrijf met toestelbeheer verschijnt de verbinding vanzelf. Hoe minder je zelf intikt, hoe minder tikfouten.
Wat je in elk geval van je beheerder of je dienst nodig hebt:
- Het serveradres: een naam zoals vpn.jouwzaak.be of een IP-adres.
- Het type verbinding: IKEv2, L2TP/IPsec, SSTP, WireGuard of OpenVPN.
- De manier van aanmelden: gebruikersnaam en wachtwoord, een certificaat, een vooraf gedeelde sleutel, of een combinatie.
- Voor WireGuard en OpenVPN: meestal een configuratiebestand, want de ingebouwde clients kennen die protocollen niet.
Kmo-Kristof: De IT-man heeft me een WireGuard-bestand gestuurd. Ik heb de hele avond in de Windows-instellingen gezocht, maar WireGuard staat er niet tussen.
Security-Sofie: Klopt. Windows kent WireGuard niet. Je installeert de WireGuard-app, en die leest het bestand.
Kmo-Kristof: Dus ik moest niet zoeken. Ik moest installeren.
Security-Sofie: Dat is ongeveer de helft van alle IT-problemen.
Windows 11 en zijn ingebouwde client
Windows heeft een eigen VPN-client die PPTP, L2TP/IPsec, SSTP en IKEv2 spreekt, met een veld voor elk gegeven dat je beheerder je stuurt. Wat er in welk veld komt, en wanneer je toch een app nodig hebt, lees je bij een VPN op je Windows-laptop.
Op de Mac zit alles in Systeeminstellingen
macOS kent L2TP, IPSec en IKEv2, leest configuratiebestanden met een dubbelklik en zet een VPN-menu in de menubalk. Hoe je een profiel toevoegt en weer verbindt, staat bij een VPN-verbinding op macOS.
iPhone en iPad: drie wegen naar één schakelaar
Een app uit de App Store, een configuratieprofiel van je werkgever, of een handmatige configuratie: op een iPhone komen ze allemaal samen in hetzelfde instellingenmenu. Welke weg je neemt, lees je bij de VPN op je iPhone.
Android, met de varianten van elke fabrikant
Google beschrijft één menu, maar Samsung en andere fabrikanten zetten het elders. Sinds Android 12 is de ingebouwde client bovendien beperkter geworden. Hoe je er toch komt, staat bij VPN op een Android-gsm.
Welke taal de tunnel spreekt
WireGuard, OpenVPN, IKEv2, en een paar protocollen die verdwijnen: het protocol bepaalt of je verbinding sneller, stabieler of moeilijker te blokkeren is. Wat het verschil is, en waarom PPTP geen optie meer is, lees je bij het juiste VPN-protocol kiezen.
Niet alles door de tunnel
Je hoeft niet al je verkeer door de VPN te sturen. Een videogesprek in Teams kan rechtstreeks, de boekhouding op de server van kantoor door de tunnel. Wanneer dat slim is en wanneer niet, lees je bij hoe split tunneling werkt.
Als de tunnel wegvalt
Een VPN-verbinding kan haperen, en dan gaat je verkeer even buiten de tunnel. Een kill switch voorkomt dat, en met een paar tests zie je of je DNS, WebRTC of IPv6 lekt. Hoe dat werkt, staat bij kill switch en lektests.
De VPN die niet wil
Geblokkeerde poorten, een hotelwifi met inlogpagina, twee netwerken met hetzelfde adresbereik, een verlopen certificaat: de oorzaken zijn meestal saai, en je kunt ze in een vaste volgorde nagaan. De volgorde staat bij een VPN die niet verbindt.
De VPN die kruipt
Een VPN kost altijd wat snelheid. Wordt het echt traag, dan ligt dat meestal aan de afstand, de belasting van de server, het protocol of de upload van het kantoornetwerk. Hoe je dat meet en verbetert, lees je bij een trage VPN-verbinding versnellen.