# Cloudopslag

> Bestanden bewaren op de servers van een dienstverlener in plaats van op je eigen schijf, met toegang via het internet.

Wat is **cloudopslag**? Je bestanden staan op de servers van een dienstverlener, en je bereikt ze via het internet, vanaf elk toestel waarop je aangemeld bent. Meestal krijg je er een map op je computer bij die automatisch synchroniseert, zodat het aanvoelt als een gewone schijf die je overal bij je hebt.

**In het kort**

1. Bij cloudopslag staan je bestanden op de servers van een dienstverlener en synchroniseren ze met al je toestellen.
2. Synchroniseren is geen back-up: een verwijdering of een gijzelvirus wordt overal doorgestuurd.
3. Let bij je keuze op het recht waaronder de dienstverlener valt, op wie de sleutel heeft en op hoe je er weer uit raakt.


*Of: je bestanden overal bij je, omdat ze ergens anders staan*

## Hoe cloudopslag werkt, en van wie die computer eigenlijk is

Ik vind „de cloud” een van de knapste woorden die de marketing ooit heeft overgenomen: netwerktechnici tekenden het internet op hun schema’s als een wolkje, en de reclame maakte er een belofte van. Het klinkt licht, alsof je bestanden ergens boven ons zweven. En het verbergt een eigenaardigheid: cloudopslag geeft je je bestanden overal, net omdat ze niet meer alleen bij jou staan. Het is een ruil: gemak tegen een stuk controle. Dat is prima, zolang je weet wat je inlevert.

### Geen wolk, wel een datacenter

De cloud is een verzameling servers: computers die dag en nacht aanstaan, met het internet verbonden zijn en diensten leveren aan andere computers. Ze staan in datacenters, gebouwen die ingericht zijn om ze te koelen, van stroom te voorzien en te bewaken.

Een bekende grap in de sector: er bestaat geen cloud, alleen de computer van iemand anders. Dat is geen reden om er niet aan te beginnen, wel de juiste vraag om mee te beginnen: van wie is die computer, en wat mag die iemand met je bestanden?

### Je spaargeld bij de bank, en een koffer in de kluis

Vroeger lag het spaargeld in een doos onder het bed, nu staat het bij de bank. Je kunt er overal bij, met je kaart of je app, en de bank zorgt voor de kluis. Maar je toegang hangt af van haar regels, van haar systemen en van een rekening die niet geblokkeerd mag raken.

Cloudopslag werkt net zo. Duw de vergelijking verder, en ze levert de vragen voor je keuze. Een bank volgt de wetten van het land waar ze gevestigd is: onder welk recht valt je dienst? De bank heeft een sleutel van de kluis, maar je kunt er ook een koffer met een cijferslot in zetten waarvan alleen jij de code kent: wie heeft de sleutel van je bestanden? En wie van bank verandert, wil zijn geld in één keer kunnen meenemen: hoe raak je er weer uit?

### Hoe het werkt, stap voor stap

1. **Je maakt een account aan** bij een cloudopslagdienst en installeert eventueel de app op je computer en je gsm.
2. **Er verschijnt een map op je computer.** Wat je daarin zet, wordt geüpload: van jouw toestel via het internet naar de servers van de dienst gestuurd. Het omgekeerde heet downloaden.
3. **De dienst bewaart je bestand in zijn datacenter**, doorgaans in meerdere kopieën op verschillende schijven, zodat één defecte schijf daar niet meteen tot verlies leidt.
4. **Je andere toestellen synchroniseren.** Synchronisatie houdt een map op meerdere plaatsen identiek. Pas je op je laptop een offerte aan, dan staat de nieuwe versie even later ook op je gsm en in de webversie.
5. **Via de browser kun je overal aan.** Ook op een computer zonder de app, zoals bij een klant, meld je je aan op de website van de dienst.

Veel diensten tonen alle bestanden in je map, maar halen ze pas echt binnen als je ze opent. Dat spaart ruimte op je schijf, maar zonder internetverbinding kun je dan alleen openen wat al op je toestel staat. Duid daarom aan wat je onderweg nodig hebt; meestal kun je per map instellen dat ze altijd lokaal beschikbaar blijft.

### Waarvoor je het gebruikt

- **Overal bij je bestanden kunnen.** Op kantoor, thuis, bij een klant, op je gsm.
- **Delen zonder bijlagen.** In plaats van een groot bestand te mailen, stuur je een link. Bij veel diensten kun je die beperken tot bepaalde personen, beveiligen met een wachtwoord of laten vervallen na een datum.
- **Samenwerken.** In een klein team werkt iedereen in dezelfde gedeelde map, op de laatste versie. Dat maakt een einde aan bijlagen met namen als offerte_v3_definitief_echt.docx.
- **Een kapotte laptop overleven.** Gaat je toestel stuk of raakt het zoek, dan staan de bestanden uit je gesynchroniseerde map nog bij de dienst. Je meldt je aan op een nieuw toestel en ze komen terug.

Dat laatste klopt. Het is ook precies waar de verwarring begint.

### Synchroniseren is geen back-up

Dit is de duurste misvatting in het genre. Synchronisatie kopieert wijzigingen door, ook de verkeerde. Verwijder je een map, of maakt een gijzelvirus (kwaadaardige software die je bestanden onleesbaar maakt en dan losgeld vraagt) je bestanden onbruikbaar, dan gaat die wijziging netjes naar de cloud en naar al je andere toestellen.

Veel diensten bewaren een prullenbak en oudere versies van je bestanden, soms dertig dagen. Dat helpt, maar het is een vangnet met een vervaldatum, geen [back-up](/begrippen/internet-en-cloud/back-up/). Wie echt wil terugvallen op een oudere toestand, heeft een aparte kopie nodig die niet meeverandert.

### Plaats maken, in twee richtingen

> **Kmo-Kristof:** Mijn laptop zat vol, dus ik heb de map met oude projecten gewist. Die staat toch in de cloud.
>
> **Security-Sofie:** Die map wordt gesynchroniseerd. Wat je op je laptop wist, wist je ook bij de dienst.
>
> **Kmo-Kristof:** Dus ik heb niets vrijgemaakt.
>
> **Security-Sofie:** Toch wel. Op je laptop en in de cloud.
{.dialoog}

Met wat geluk staat de map nog in de prullenbak van de dienst. Wil je lokaal ruimte vrijmaken, gebruik dan de functie om bestanden alleen online te bewaren, niet de prullenbak.

### Een klein bureau, één persoonlijk account

Neem een klein bureau van vier mensen. Bij de start maakte een medewerker een gratis account aan op zijn eigen e-mailadres, en de anderen kregen toegang tot zijn mappen. Jaren later staat het hele klantenarchief in dat persoonlijke account. Vertrekt hij, of raakt het account geblokkeerd, dan hangt het bedrijf af van de goodwill van een ex-collega of van een klantendienst. De oplossing is saai, en ze werkt: een zakelijk account met gedeelde mappen die eigendom zijn van het bedrijf. Vertrekt iemand, dan blijven de bestanden waar ze horen.

### Van wie is die computer? Recht en sleutel

Kijk naar twee dingen: waar de servers staan, en waar het bedrijf gevestigd is. Het tweede weegt zwaarder, want de vestigingsplaats bepaalt aan welke overheden het bedrijf gegevens moet afgeven. Een bedrijf uit een land buiten de Europese Unie kan door de wetten van dat land verplicht worden om gegevens over te maken, ook als die in een Europees datacenter staan.[^1]

Bewaar je als zelfstandige of kmo gegevens van klanten, dan speelt ook de [AVG](/begrippen/privacy-en-beveiliging/avg/) mee. De cloudopslagdienst is dan een verwerker: een partij die persoonsgegevens verwerkt in jouw opdracht. Daarvoor heb je een verwerkersovereenkomst nodig, een contract dat vastlegt wat de dienst met die gegevens mag doen. Bij zakelijke abonnementen zit die doorgaans in de voorwaarden; kijk het na.

Dan de sleutel. Zo goed als elke ernstige dienst gebruikt [versleuteling](/begrippen/privacy-en-beveiliging/versleuteling/): je bestanden worden onleesbaar voor wie de sleutel niet heeft. Meestal heeft de dienstverlener die sleutel zelf. Dat beschermt tegen een gestolen schijf uit het datacenter, maar niet tegen de dienstverlener, en niet tegen een bevel dat bij hem terechtkomt. Bij end-to-endversleuteling heb alleen jij de sleutel, en kan de dienst je bestanden niet lezen: de koffer met het cijferslot. De keerzijde: vergeet je je wachtwoord en je herstelcode, dan kan niemand je helpen, en functies zoals een voorbeeldweergave in de browser of zoeken in de inhoud werken soms beperkter.

### De uitgang, je account en de rekening

**De uitgang.** Een dienst waaruit je je bestanden niet in bulk kunt terughalen, is een dienst waar je aan vastzit. Kijk of je alles in één keer kunt downloaden, met de mappenstructuur intact. Denk ook aan wat niet meeverhuist: gedeelde links werken niet meer, en wie met je samenwerkte, moet opnieuw uitgenodigd worden.

**Je account.** De zwakke plek is meestal niet het datacenter, maar je account: wie je wachtwoord heeft, heeft je bestanden.

- Gebruik een uniek, sterk wachtwoord, bewaard in een [wachtwoordmanager](/begrippen/privacy-en-beveiliging/wachtwoordmanager/).
- Zet tweefactorauthenticatie aan, zodat er naast je wachtwoord een tweede bewijs nodig is, zoals een code op je gsm.
- Wees argwanend bij een mail die meldt dat iemand een bestand met je heeft gedeeld: een geliefde vorm van [phishing](/begrippen/privacy-en-beveiliging/phishing/), met een link naar een nagemaakte aanmeldpagina die je wachtwoord opvangt.

**De rekening.** Gratis formules bieden beperkte ruimte. Betalende formules rekenen per maand of per jaar, volgens de opslagruimte of, voor teams, per gebruiker. Kijk ook wat er gebeurt als je over je limiet gaat of stopt met betalen: hoe lang kun je dan nog bij je bestanden?

### Nog enkele misvattingen

**„De cloud is onveilig.”** Te kort door de bocht. Een ernstige dienst beveiligt zijn servers beter dan de meeste kleine bedrijven hun eigen computers. De risico's liggen elders: een zwak wachtwoord, een onvoorzichtig gedeelde link, of een dienstverlener die onder een recht valt dat je niet had verwacht.

**„Wat in de cloud staat, ben ik nooit kwijt.”** Je kunt het wel kwijtraken: door een fout die gesynchroniseerd wordt, een account dat geblokkeerd raakt, een dienst die stopt of een abonnement dat je laat vervallen.

**„Een gedeelde link is privé.”** Een link die openstaat voor iedereen die hem heeft, kan doorgestuurd worden naar wie dan ook. Deel gevoelige bestanden alleen met benoemde personen.

Cloudopslag is overigens zelf een vorm van SaaS: software die je huurt in plaats van koopt. Dezelfde afwegingen gelden.

### Zo pak je het aan

1. **Beslis wat in de cloud mag.** Werkbestanden die je overal nodig hebt, ja. Voor zeer gevoelige documenten kies je een dienst met end-to-endversleuteling, of je houdt ze erbuiten.
2. **Kijk na waar de dienst gevestigd is** en, als je klantgegevens opslaat, of er een verwerkersovereenkomst is.
3. **Beveilig je account** met een sterk wachtwoord en een tweede aanmeldstap.
4. **Zorg voor een aparte kopie** die niet meesynchroniseert.
5. **Controleer je gedeelde links** af en toe, en trek in wat niet meer nodig is.
6. **Test de uitweg.** Download één keer al je bestanden in bulk. Dan weet je dat het kan, en hoe lang het duurt.
7. **In een team: werk met een zakelijk account en gedeelde mappen** die eigendom zijn van het bedrijf.

Ik blijf „de cloud” een knap gekozen woord vinden. Zelf zou ik het de computer van iemand anders noemen, in een goed bewaakt gebouw, met een contract erbij. Behandel hem ook zo: met een eigen slot, een eigen kopie en een uitgang die je al eens hebt geprobeerd.

[^1]: Het bekendste voorbeeld is de Amerikaanse CLOUD Act uit 2018 (voluit *Clarifying Lawful Overseas Use of Data Act*, een afkorting die vermoedelijk niet toevallig zo uitkwam). Die laat Amerikaanse autoriteiten gegevens opeisen bij dienstverleners onder Amerikaans recht, ook als die gegevens buiten de Verenigde Staten staan.